Miesięczne archiwum: Maj 2013

Podział struktur społecznych

Aby  poznać  jak  ludzie funkcjonują w organizacjach należałoby  pokrótce scharakteryzować podział struktur społecznych. Skupisko pracowników jest nazywane przez socjologów jako „zbiory społeczne”- jest to dowolne skupienie ludzi, w którym wytwarza się i utrzymuje chociażby przez krótki czas więź społeczna. Według takiego twierdzenia można ich podzielić na wiele kategorii między, którymi się odróżniają:

Kategoria zawodowa- zwykle jest to jakaś grupa ludzi związana z wykonywaniem takiej  samej  pracy  zawodowej.  Jako  przykład  dam tokarzy na jednej zmianie. Jest ich kilku i wykonują identyczną pracę.

Kategoria wiekowa- są to grupki ludzi o zbliżonym wieku lub stażu pracy. Jest to bardzo widoczne podczas przyjmowania nowego pracownika, przez pewien czas jest on odizolowany od grupy.

Kategoria płci - podział na kobiety i mężczyzn

Kategoria wykształcenia -   jak   wiadomo   osoba   o   wyższym wykształceniu  od  zwykłego  robotnika  nie  będzie  obsługiwała frezarki.  Dla niej  jest zarezerwowane inne miejsce  (np.  dział konstrukcji).

Socjologowie  wyróżniają  w  grupach,  w  zależności  od  ich wielkości dwie struktury:

  1. mikrostruktura
  2. makrostruktura

Mikrostruktura – to ułożenie jednostek,  ich ról i stosunków w całość mniej lub więcej zharmonizowaną,  tzn. taką w której zasady wzajemnego przyporządkowania nie utrudniają funkcjonowania grupy[1]. Członkowie grupy spełniają w grupie  role  społeczne  (wykonują to czego oczekuje od nich grupa). Role spełniane przez poszczególnych członków są rozdzielane w taki sposób aby wszystkie działania (cele) zostały wykonane.  Dlatego też w każdej  grupie jest uwidoczniony podział na role. Każda grupa ma swoją hierarchię.

Do  mikrostruktury  grupy  należą  także  wzory  wzajemnych oddziaływań, wzory stosunków,  wartości grupy i postawy wobec tych wartości. Każdy członek grupy,  zajmujący w niej określoną rolę i społeczną pozycję może uzyskać uznanie współmierne do obowiązków, które wykonuje.  Zaś uznanie i pozycja składają się na prestiż w grupie. Grupy są różnorodne i w zależności od kilku czynników:  (liczebność grupy, rodzaj styczności, stopień uregulowania wzajemnych stosunków) został utworzony podział grup na:

GRUPY MAŁE- składają się z małej liczby osób, posiadają prostą strukturę   organizacyjną,   nie  ma  w   tym  rodzaju  jeszcze drobniejszego podziału na podgrupy. Stanowią oparcie w sytuacjach stresowych  oraz  uczą  odpowiedzialności                      i  współdziałania.  Są najlepszym środowiskiem dla rozwiązywania problemów oraz promocji kreatywności i innowacyjności.  W wielu przypadkach wypracowują lepsze decyzje inż. poszczególni członkowie z osobna. Ich decyzje wywołują mniejszy opór niż podejmowane jednoosobowo. Mogą lepiej kontrolować i dyscyplinować swoich członków.  Taka grupa dobrze komunikuje się z kierownikiem.

GRUPY DUŻE- charakteryzują się dużą liczebnością członków,  posiadają rozbudowaną strukturę  organizacyjną,  działają w nich układy  hierarchiczne,  mogą funkcjonować podziały na podgrupy.

Inny  podział grup stosowany do porównań to:

GRUPY  PIERWOTNE-  grupy  te  charakteryzują  się  stycznościami osobistymi,   więzi   w   tych   grupach   wynikają   z   osobistych zainteresowań, miewa charakter uczuciowy. Ogromne znaczenie mają grupy pierwotne w życiu społecznym ponieważ tutaj są zaspokajane potrzeby jednostek, uczą się tu sposobów zachowań lub kształtują się wzory osobowe.

GRUPY WTÓRNE-  są dużo większe od grup pierwotnych,  styczność tutaj ma charakter pośredni. Więzi są rzeczowe, wynikają z wykonywania wspólnych postanowień. Za przykład grupy wtórnej może posłużyć uczelnia,  szpital,  zakład pracy itd. W tej grupie dużo bardziej  jest  rozwinięty element  instytucjonalny niż w grupie pierwotnej.

Następnym   podziałem   grup   jest   podział,   który   uwzględnia przestrzeganie wszelkich praw i ustaw. Mogą one powstawać na stałe lub tylko do wykonania określonego przedsięwzięcia po wykonaniu, którego zostaną rozwiązane:

1. GRUPY FORMALNE- w tych grupach dominują elementy instytucjonalne. Każdy członek ma swoje obowiązki do wykonania i dodatkowo musi przestrzegać  ustanowionego  kodeksu.  Są  celowo  tworzone  przez kierowników celem wykonania powierzonych zadań, zgodnych z celami organizacji. Można je podzielić na kilka podgrup:

  • grupa  nakazowa-  jest  najczęstszą  grupą wiążącą  kierownika  z podwładnymi.
  • grupa problemowa-  stosowane  do  rozwiązywania  różnych  kwestii przeprowadzając  wnikliwą  analizę.  Na  posiedzeniu  grupy  są obierane kierunki rozwiązania problemu (potem pracownicy mają to wykonać). Natomiast decyzja doboru drogi jest wybierana już przez samego kierownika.
  • grupa decyzyjna-  forma jest podobna do grupy problemowej  ale decyzje o podjęciu drogi są ustalane na zebraniu grupy.
  • grupa generująca pomysły- nie skrępowana żadnymi ograniczeniami, powstaje tu tzw. „burza mózgów”.

2. GRUPY  NIEFORMALNE-  elementy  instytucjonalne  występują w nich w znikomym lub okrojonym zakresie.  Charakteryzują się kontaktami osobistymi i uczuciowymi.  Najczęściej  powstają spontanicznie w ramach formalnej struktury organizacyjnej i mogą sprzyjać celom realizowanym przez organizację.

  • grupy interesów- powstają po to aby osiągnąć jakiś cel, zazwyczaj cele odmienne od tych,  które ma organizacja.  Mogą działać na szkodę organizacji.
  • grupy przyjacielskie- tworzą ludzie,  którzy lubią przebywać w swym towarzystwie.  Elementami wiążącymi są wszystkie te cechy, które są podobne do zebranych członków.

[1] J. Szczepański, Elementarne pojęcia socjologii, Warszawa 1970.