Archiwum kategorii: Wykłady

Nierówności społeczne

wykład z socjologii

  • Ludzie od najdawniejszych czasów dostrzegali i przeżywali fakt, że jedni są NIERÓWNI drugim.(subiektywne poczucie niesprawiedliwości)

Wyrażało się to w różny sposób:

– definiowanie różnic międzyludzkich, jako sprawiedliwych lub nie

w ideologiach świeckich i religijnych, które uzasadniały lub sprzeciwiały się nierównościom

w doktrynach i programach politycznych, które podkreślały konieczność nierówności, a nawet jej pożyteczne funkcje społeczne, albo przeciwnie formułowały idee egalitarne domagające się zrównania szans życiowych

koncepcje filozoficzne szukają źródeł nierówności w fundamentalnych cechach gatunku

– w koncepcjach etycznych, traktujących nierówności bądź równości jako wartości moralne.

Nierówności społeczne dotyczą sytuacji, gdy ludzie są nierówni sobie nie z racji jakichkolwiek cech cielesnych czy psychicznych, lecz z powodu ich przynależności do różnych grup albo zajmowania różnych pozycji społecznych.

  • SZANSE

Żeby móc mówić o nierówności, wystąpić musi coś więcej niż tylko różnica w członkostwie w pewnej grupie lub zajmowanej pozycji, towarzyszy temu nierówny (łatwiejszy lub trudniejszy) dostęp lub przynajmniej nierówna (mniejsza lub większa) szansa dostępu do pewnych cenionych społecznie dóbr.

  • Czynniki/źródła nierówności społecznych:

Dobra cenione w społeczeństwie, generujące nierówności społeczne, zaspokajają potrzeby, aspiracje, dają satysfakcję. Są powszechnie upragnione, a ich zasób jest ograniczony!

  1. dobra materialne
  • mają duże znaczenie pozwalają zaspokoić potrzeby biologiczne, utrzymać się przy życiu – jednak są różnice w tym, co jemy, jak się ubieramy, jak żyjemy itd.
  • wartość autoteliczna – lepiej się czujemy, gdy je mamy
  • wartość instrumentalna (dają możliwość pozyskania pozostałych dóbr społ.)
  • zasoby są ograniczone – nie posiadamy, tyle ile byśmy chcieli
  1. władza
  • wartość autoteliczna – sama w sobie daje satysfakcję, zaspokaja pewne potrzeby i aspiracje
  • wartość instrumentalna-zwiększa możliwość pozyskania pozostałych dóbr
  • jest dobrem ograniczonym – żeby jeden mógł mieć władzę, inni muszą mu się podporządkować

3. prestiż społ.

  • wartość autoteliczna – w prostej linii wiąże się z jaźnią, działa na zasadzie zwierciadła, tworzy obraz siebie i samoocenę, na podstawie tego, co mówią o nas inni (opinia publiczna)
  • wartość instrumentalna – dostęp do innych dóbr;
  • dostęp ograniczony – gdyby wszyscy cieszyli się prestiżem, nie byłby tym, czym jest
  1. wykształcenie*
  • wartość autoteliczna – zaspokaja impuls ciekawości, potrzebę wiedzy, daje satysfakcję, cieszenie się szacunkiem i prestiżem
  • wartość instrumentalna:

1) w społ. nowoczesnym- gł. mechanizm awansu społ./majątkowego

2) specjaliści – władza (technokracja)

3) daje prestiż i uznanie, sławę

4) świadomość potrzeby dbania o zdrowie

(*) Ograniczenia w dostępie do wykształcenia:

  1. a) dostęp do urządzeń, instytucji kształcących (zróżnicowanie międzyśrodowiskowe miasto-wieś)
  2. b) indywidualne możliwości psychiczne i fizyczne
  3. c) kapitał kulturowy- akcent kładziony na wykształcenie jako wartość (podst. bariera)

5. zdrowie

wartość autoteliczna– zdrowie fizyczne = zdrowie psychiczne

wartość instrumentalna – człowiek chory – utrudniona możliwość pracy

ograniczony dostęp – środowisko miejskie i wiejskie (łatwy/trudny dostęp do specjalistów)

Funkcjonowanie jednostki w grupie

wykład z socjologii

  • Człowiek tworzy kulturę i historię dzięki temu, że:

*jest wyposażony w rozum

*ma naturę zdolną do rozwoju i przekazywania właściwości biopsychicznych w drodze dziedziczenia

*uczestniczy w życiu społecznym

  • Różne poglądy na temat istoty człowieczeństwa stały się podstawą do formułowania różnych koncepcji dotyczących człowieka.

Koncepcja teologiczna – głosi, że człowiek jako twór Boga rodzi się ludzki w pełni swej osobowości, w pełni doskonałego człowieka

Koncepcja socjologiczna – głosi, że jednostka ludzka zyskuje człowieczeństwo dopiero dzięki życiu społecznemu

Obie koncepcje są słuszne ale patrzą z różnych stron na człowieka, każda ujmuje go w innej płaszczyźnie:

  • jedna mówi o jego pochodzeniu (teologiczna)
  • druga o rozwoju (socjologiczna)

Zatem:

Koncepcja teologiczna jest prawdziwa, gdy tłumaczy genezę pochodzenia i kultury oraz przeznaczenie istoty ludzkiej.

Koncepcja socjologiczna człowieka jest prawdziwa, gdy głosi, że człowiek przez życie społeczne dochodzi do pełni człowieczeństwa.

Obie koncepcje nie mogą więc sobie przeczyć!

Przeciwnie – uzupełniają się wzajemnie, przyczyniając się wzajemnie do stworzenia pełnej prawdy o człowieku.

„człowiek rodzi się ludzki, ale pełnię swego rozwoju osiąga dopiero dzięki społeczeństwu”

  • Pod wpływem częstych kontaktów z innymi osobami kształtuje się osobowość społeczna

Zespół trwałych cech jednostki wpływających na jej postępowanie, wyrastających na podbudowie cech biologicznych i psychicznych, a pochodzących z wpływu kultury i struktury zbiorowości, w których jednostka została wychowana i w których uczestniczy

Kształtowanie się osobowości społ. może powodować, że w danym regionie ukształtują się 2 różne kultury.

„choć można znaleźć wiele dowodów świadczących zarówno o sile i znaczeniu czynników biopsychicznych i społecznych, żadna z tych grup nie wyjaśnia w sposób całkowicie pełny i wyczerpujący całokształtu losów życiowych poszczególnych ludzi.

Obecnie najczęściej uznaje się, że zależą one głównie od 4 grup czynników. Oprócz wymienionych już czynników biopsych. i środowiskowych zalicza się do nich także:

  • planowe oddziaływanie wychowawcze oraz
  • aktywność własną jednostki”

Socjologów interesują socjogenne czynniki osobowości. Wyjaśniają one wpływy życia społecznego i kultury na osobowość jednostki.

Procesy tego oddziaływania określa się mianem socjalizacji.

  • Socjalizacja obejmuje procesy:

*internalizacji, t. j. nabywania czy przyjmowania przez jednostkę wartości i norm z nich wynikających

*uczenia się i tworzenia wzorów zachowań, a wśród nich wzorów ról społecznych

Procesy socjalizacji jednostki zachodzą w drodze spontanicznego naśladownictwa, identyfikacji, wychowania czy też świadomych osobistych decyzji samowychowawczych, dokonują się zaś dzięki interakcjom z innymi ludźmi.

Brak komunikacji i interakcji uniemożliwia socjalizację!

  • W analizach procesów socjalizacji wyróżnia się 2 fazy:

*socjalizację pierwotną – okres dzieciństwa, interakcja z opiekunami, grupy pierwotne, kontakty face-to-face

*socjalizację wtórną – w wieku dorosłym pod wpływem uogólnionego innego

Socjalizacja wtóra polega na uczeniu się przez jednostkę ról rodzinnych, zawodowych, ról pełnionych w różnych grupach społecznych lub instytucjach.

Dzięki procesowi socjalizacji jednostka rozwija swoją jaźń, czyli samoświadomość jednostki.

  • Proces socjalizacji pełni 2 ogromnie istotne funkcje:

1) stanowi mechanizm transmisji kultury

kulturowa tradycja, dorobek kulturowy społeczeństwa przenosi się z pokolenia na pokolenie, może ulegać komunikacji i bogaceniu się tylko dzięki temu, że wcześniejsze pokolenia przekazują idee, reguły, symbole późniejszym pokoleniom. Gdyby nie socjalizacja każde pokolenie musiałoby zaczynać wszystko od nowa

2) wytwarza pewien stopień ładu i porządku społecznego

chodzi o to, aby działania ludzi odpowiadały społecznym oczekiwaniom: wspólnie wyznawanym przez zbiorowość ideałom, wartościom, normom

SOCJALIZACJA – to proces, dzięki któremu jednostka wdraża się do sposobu życia swojej grupy i szerszego społeczeństwa przez uczenie się reguł i idei zawartych w kulturze

SOCJALIZACJA – procesy oddziaływań społeczeństwa na jednostkę, za pośrednictwem, których jednostka staje się pełnowartościowym członkiem zbiorowości społecznych

  • odmiany socjalizacji:

*socjalizacja początkowa –                 dokonuje się w rodzinie, następnie w grupach pierwotnych

* socjalizacja permanentna –             dokonuje się, gdy jednostka przygotowuje się do pełnienia określonych ról społecznych

*resocjalizacja –                                 zmiana sytuacji życiowej człowieka wymusza przystosowanie się do zupełnie nowych warunków

*akulturacja –                                     głęboka forma resocjalizacji, obejmująca przeważnie wszystkie sfery życia

*kontrsocjalizacja –                            wdrażanie do ról dewiacyjnych

*socjalizacja antycypacyjna –             (odmiana snobizmu) – ktoś, kto nie jest jeszcze członkiem danej grupy czy nie zajmuje jeszcze danej pozycji społ., identyfikuje się z nią subiektywnie

*socjalizacja odwrotna –                    gdy młodsi wywierają socjalizujący wpływ na starszych

  • Pojęcie socjalizacji:

„proces przekształcania biologicznego organizmu noworodka w aktywnego uczestnika życia

społecznego i kulturalnego” – wg J.Szczepańskiego

„proces przyswajania przez jednostkę wiedzy, umiejętności i dyspozycji, czyniący ją zdolną

do życia w społeczeństwie”– słownik pojęć socjologicznych